Песенная стихия – неотъемлемая и весьма значительная часть творческого наследия Н. Наджми. По единодушному признанию композиторов, искусствоведов, литературных критиков, соратников по перу, Н. Наджми – поэт песенного склада, потому как стихи его подкупают читателя и слушателя своей мелодичностью, одухотворенностью, музыкальностью.

Песенное творчество Н. Наджми в системе его эстетических взглядов. Резкое выступление поэта против песен-однодневок, песен легковесных, бессодержательных, рассчитанных лишь на шумовой эффект и внешнюю привлекательность. Страстная защита им идеи о том, что песня не должна быть набором красиво звучащих, но бессмысленных слов, что она не должна быть лишена связей с глубокими народными традициями, что песня должна бодрить, возвышать человека. Твердое и последовательное отстаивание поэтом своих принципов в специальных докладах по проблемам песенного творчества, выступлениях за круглым столом, литературно-критических и юбилейных статьях, посвященных композиторам, артистам, кураистам, певцам; в воспоминаниях о тех деятелях литературы и искусства, с кем ему довелось близко общаться.

Неравнодушное отношение Н. Наджми к песенному жанру, особенно к его народным истокам, еще с довоенных времен. «Котелок» (1947) – первая проба пера в этом жанре, положившая начало долголетнему и плодотворному творческому содружеству поэта с композитором Загаром Исмагиловым. «Новые песни» (1966), «Родная сторона моя – земля родная» (1979), «Песни и романсы» (1983), «Добрый день вам» (1997) – далеко не полный перечень книг 3. Исмагилова, куда вошли песни на слова Н. Наджми: «Родному городу», «Ляля», «Песня батыров», «Я в горах, на уральской вершине...», «Песня гор», «Все с опозданием пришло ко мне...», «Вечерняя Агидель», «Через реку через Белою», «Мы идем по осенней чаще...», «Провожаю тебя», «Песня любви», «Мои Дюртюли», «Дороги...Дороги...», «Не вернулись вы в родные края», «Я за песнями в свои края возвращаюсь...», «Оказывается, одной жизни недостаточно...», «Песня старца», «Не смог промолвить тебе теплое слово...», «Башкирский каравай».

Обращение композиторов к поэзии Н. Наджми: М. Валиев («Наша деревня», 1954), X. Ахметов («Дружба, дружба...», 1977), Ш. Кульбарисов («День прекрасный миновал», 1976), Н. Даутов («Словно цветы черной черемухи...», 1977; «Нет возврата к прошлому», 1987), М. Макаров («И я остаюсь...», 1979), А. Кубагушев («Ты моя самая красивая песня», 1980; «Нет причин огорчаться за прошлое», 1999), Р. Газизов («Гузель», 1981).

Особенности творческих связей Н. Наджми с композитором Нариманом Сабитовым. «Пусть звучат песни» (1971), «Поет жаворонок» (1974), «Деревья» (1980) – книги Н.Сабитова, куда вошли песни на слова Н. Наджми: «Над Агиделью белый туман», «Белый цветок», «Глядя в глаза твои...», «Женские руки», «У фонтана», «...Видно, это и есть любовь!», «Деревья», «Через реку через Белую», «Две реки», «Рубашка», «Огни, минуты...», «Лег туман над Белою-рекой». Истинное воплощение расхожего крылатого выражения «песня – это птица, у которой два крыла: музыка и поэзия» в творческом союзе Н. Наджми с композитором Римом Хасановым. «Уфимские липы» (1979), «Ты – по жизни со мной» (1980), «Я к тебе еще приду» (1980), «Не зря пришли мы в этот мир» (1980) – книги Р. Хасанова, куда, кроме заглавных, вошли следующие песни на слова Н. Наджми: «Неспроста, наверно, неспроста», «Зимний романс», «Какого сына видишь ты во мне?», «Минуты вечности», «Меня зовут дороги», «Отчий дом», «Ведь листья не опали».

Песни, написанные на слова Н. Наджми самодеятельными композиторами А. Лукмановым («Не вернулись в родные края», 1971), С. Хайруллиным («Я искал тебя», 1980), М. Фатхиевым («Если не любишь, то не люби», 1981), С. Мухарямом («Если не любишь, то не люби», 1982), В. Галимовым («Осенние думы», 1986), М. Мурзахановым («Гора Кандаулы», 1996; «Белый родник», 1999).

Варианты песен, написанных разными композиторами на одни и те же слова поэта: «Через реку через Белую» (3. Исмагилов и Н. Сабитов); «Не вернулись в родные края» (3. Исмагилов, А. Лукманов, Р. Сахаутдинова); «Если не любишь, то не люби» (М. Фатхиев, С. Мухарям).

Солисты-певцы, своим замечательным исполнением песен на слова Н. Наджми проложившие дорогу между поэтом и почитателями его таланта: Фарида Кудашева, Ильфак Смаков, Гумер Абдульманов, Фидан Гафаров, Гали Хамзин.

 

Список песен на стихи Назара Наджми:

  1. Аргамак (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Морзаханов музыкаһы)
  2. Ағастар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  3. Ағиҙелдә аҡ туман (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  4. Ағиҙел аша (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
    Ағиҙел аша (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  5. Аҡ бабай йыры (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  6. Аҡ сәскә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  7. Аҡ шишмә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
    Аҡ шишмә (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Морҙаханов музыкаһы)
    Аҡ шишмә (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Гәлимов музыкаһы)
  8. Атай йорто (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  9. Бар әле, бар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  10. Батырҙар йыры (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  11. Беҙ үтәбеҙ көҙгө һуҡмаҡтарҙан (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  12. Беҙҙең ауыл (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Валеев музыкаһы)
  13. Беҙҙең автономия (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Ғәзизов музыкаһы)
  14. Бер йылы һүҙ әйталманым кәүәк (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
    Бер йылы һүҙ әйталманым кәүәк (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Гәлимов музыкаһы)
    Бер җылы сүз (Н. Нәҗми сүзләре, Р. Хәкимов көе)
  15. Бер ғүмер етмәй икән (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
    Бер ғүмер етмәй икән (Н. Нәжми һүҙҙәре. Т. Шәрипов музыкаһы)
  16. Берәүҙең берәүенә (Н. Нәжми һүҙҙәре. А. Хөсәйәнов музыкаһы)
  17. Был минуттар оноторлок түгел (Н. Нәжми һүҙҙәре. А. Габдрахманов музыкаһы)
  18. Бөтәһе лә һуңлап килде миңә… (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  19. Гармун (Н. Нәҗми сүзләре, М. Маликов көе)
    Ярый гармунчы булганмын (Н. Нәҗми сүзләре, М. Гыйләҗев көе)
  20. Гүзәлгә йыр (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Ғәзизов музыкаһы)
  21. Ғумерлек минут (Н Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  22. Дуҫлык, дуҫлык… («Гармунсы дуҫ» спектакленән. Н. Нәжми һүҙҙәре. Х. Әхмәтов музыкаһы)
  23. Дүртөйлөм (Дүртөйлө тарафтары) (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  24. Ике йылға (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  25. Исеме Зифа икән (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  26. Йөрәктән булһа… (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  27. Кандаулы тау (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Морҙаханов музыкаһы)
  28. Киске Ағиҙел (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  29. Котелок (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  30. Көҙгө уйҙар (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Гәлимов музыкаһы)
  31. Күҙҙәреңә карап туялманым (Н. Нәжми һүҙҙәре. С. Галин музыкаһы)
    Күҙҙәреңә карап туялманым (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  32. Күҙ нурҙарың һинең (Н. Нәжми һүҙҙәре. А. Ғабдрахманов музыкаһы)
  33. Күлдәк (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  34. Күңел ташҡындары (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  35. Ҡара муйыл сәскәһендәй (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  36. Ҡайтам балдыҙ туйынан (Н. Нәжми һүҙҙәре. Х. Әхмәтов музыкаһы)
  37. Ҡайтманығыҙ тыуған ерҙәргә (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  38. Ҡатындар ҡулына йыр (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  39. Ләлә (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  40. Матур була (Н. Нәжми һүҙҙәре. А. Лукманов музыкаһы)
  41. Мендем бейек Уралтау башына (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  42. Мин оҙатам… (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  43. Мин барам һөйөу юлынан (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  44. Мин йәшәйем Нижегородта (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  45. Минәң ҡоштар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  46. Миндә син бар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  47. Мине юлдар саҡыра (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  48. Өр-яңы йыл бүләк итәм (Н. Нәжми һүҙҙәре, Р. Зиганов музыкаһы)
  49. Өфө йүкәләре (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  50. Өфө урамҙары матур (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Морҙаханов музыкаһы)
    Үтәм әле урамнардан (Н. Нәҗми сүзләре, Ф. Хатыйпов көе)
  51. Татар теле (Н. Нәҗми сүзләре. А. Локманов көе)
    Татар теле (Н. Нәҗми сүзләре, С. Хәбибуллин көе)
  52. Тауҙар йыры («Яҙғы йыр» пьесаһынан. Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  53. Телефоннар шалтырыйлар (Н.Нәҗми сүзләре, Р. Хәсәнов көе)
  54. Туған моңдар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Ш. Кульбарисов музыкаһы)
  55. Тыуған ҡалама (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  56. Тыуған яғыма (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
    Тыуған яғыма йыр (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Гәлимов музыкаһы)
  57. Уралым сәскәһе – Башкортостан (Н. Нәжми һүҙҙәре. Ш. Кульбарисов музыкаһы)
  58. Уттар, минуттар… (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  59. Үҙебеҙ өсөн генә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  60. Үкенерлек түгел («Күршеләргә ҡунаҡ килгән» пьесаһынан. Н. Нәжми һүҙҙәре. Ш. Кульбарисов музыкаһы)
  61. Үткәнгә бит кире кайтып булмай… (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  62. Үтте был матур көн (Н. Нәжми һүҙҙәре. Ш. Кульбарисов музыкаһы)
  63. Фонтан янында (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  64. Һин ғүмер ағыштарым (Кышкы романс) (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  65. Һин минең иң матур йырым… (Н. Нәжми һүҙҙәре. А. Кубагушев музыкаһы )
  66. Һинең ниндәй улыңмын мин (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
    Һинең ниндәй улыңмын мин (Н. Нәжми һүҙҙәре. Ш. Кульбарисов музыкаһы)
  67. Һинһеҙ йәшәү мөмкин түгел (Н. Нәжми һүҙҙәре. Х. Әхмәтов музыкаһы)
  68. Һиндостан ҡыҙына (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  69. Һиңә барам (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  70. Һиңә тағы мин бер киләм әле (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  71. Һөйгәнемә сәләм әйтергеҙ (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  72. Һөймәһәң, һөйкәлмә! (Н. Нәжми һүҙҙәре. М. Яғафаров музыкаһы)
    Һөймәһәң һөйкәлмә! (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Ғәзизов музыкаһы)
  73. Һөйөү йырын йырла һөйгәнеңә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  74. Һөйөү минуттары (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  75. Һөйһә лә, һөймәһә лә (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
    Сөйсә дә, сөймәсә дә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Б. Гайсин музыкаһы)
  76. Һуңғы йырым (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  77. Һыу һибегеҙ гөлдәргә (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  78. Чәчкәләр арасыңда (Н. Нәҗми сүзләре, Ф. Хатыйпов көе)
  79. Шулай булһын ғүмергә (Н. Нәжми һүҙҙәре. З. Исмәғилев музыкаһы)
  80. Шулдыр индә мөххәббәт (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Сабитов музыкаһы)
  81. Эй тыуған ер, тыуған ер (Н. Нәжми һүҙҙәре. Н. Дауытов музыкаһы)
  82. Әтиемә (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Галимов музыкаһы)
  83. Юҡҡа түгел, юҡҡа түгелдер (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)
  84. Яҙғы урман (Н. Нәжми һүҙҙәре. Х. Әхмәтов музыкаһы)
  85. Япраҡтар бит ҡойолмаған (Н. Нәжми һүҙҙәре. В. Гәлимов музыкаһы)
  86. Ярай әле ерҙә һағыныу бар (Н. Нәжми һүҙҙәре. Р. Хәсәнов музыкаһы)